Blog Siêu ứng dụng và sự dịch chuyển trong ng...

Siêu ứng dụng và sự dịch chuyển trong ngành mobile marketing

Nhìn lại phần lớn chiều dài phát triển của mạng di động, các nhà phát triển — mỗi khi dự định xây dựng một ứng dụng mới — đều hướng đến một ứng dụng đơn năng. Người dùng ở các nước phương Tây đa số vẫn quen với ứng dụng cung cấp một dịch vụ duy nhất. Chúng ta sử dụng ứng dụng thanh toán để chuyển tiền, ứng dụng giải trí để xem nội dung âm thanh và video, và ứng dụng dự báo thời tiết để kiểm tra nhiệt độ ngoài trời. Tuy nhiên, ở các khu vực khác trên thế giới, siêu ứng dụng (super-app) đang phát triển với tốc độ chóng mặt, thậm chí đã bắt đầu tìm được vị thế ở các nước phương Tây — dù người trong cuộc có nhận ra hay không.

Siêu ứng dụng là gì?

Khác với các ứng dụng đơn năng đã thống trị thị trường trong hơn mười năm qua, siêu ứng dụng là nền tảng hoạt động đa lĩnh vực, cho phép người dùng trải nghiệm một lúc nhiều tiện ích trên một giao diện duy nhất. Nói một cách đơn giản, siêu ứng dụng là nơi tập hợp nhiều loại hình dịch vụ.

Mô hình siêu ứng dụng đặc biệt phổ biến ở châu Á. Các ứng dụng như WeChat cung cấp nhiều dịch vụ khác nhau. Phần lớn siêu ứng dụng nổi tiếng tại châu Á hiện nay bắt đầu bằng việc cung cấp một vài dịch vụ cơ bản để thu hút lượng lớn người dùng, sau đó mới tích hợp thêm nhiều tính năng khác để đáp ứng các nhu cầu thường ngày của họ, cuối cùng tạo một siêu ứng dụng giúp người dùng không còn phải sử dụng nhiều ứng dụng riêng lẻ để giải quyết các nhu cầu trong cuộc sống nữa.

Siêu ứng dụng vận hành ra sao?

Khi nói về siêu ứng dụng thì không thể không nhắc đến sự thống trị của WeChat. Ban đầu chỉ là ứng dụng nhắn tin như WhatsApp, nhưng WeChat dần phát triển thành một nền tảng tích hợp nhiều tính năng trong một như mạng xã hội, đặt xe, giao nhận đồ ăn, đặt chỗ nhà hàng, thanh toán và chơi game — phải nói WeChat đã trở thành hình mẫu chung của siêu ứng dụng.

WeChat còn có tệp người dùng đa dạng. Cũng dễ hiểu khi WeChat đáp ứng nhu cầu của tất cả mọi người, đó có thể là doanh nghiệp muốn thu hút lượng khách hàng tiềm năng, là giới trẻ muốn trò chuyện với bạn bè, là chủ nhà hàng muốn triển khai thanh toán số và thu thập đánh giá của khách hàng.

WeChat, Alipay, và Paytm, sở hữu một hệ sinh thái phức tạp khi cho phép nhà phát triển bên thứ ba tích hợp sản phẩm của họ vào trong siêu ứng dụng dưới dạng ứng dụng con (mini-program hoặc applet). Các thương hiệu như L'Oréal hay Nike đã phát triển các ứng dụng con để trực tiếp quảng bá sản phẩm đến lượng người dùng khổng lồ của siêu ứng dụng. Các công ty game cũng phát hành các phiên bản nhẹ hơn, gọn hơn cho các tựa game của mình để dễ dàng đưa vào siêu ứng dụng. Nhiều cửa hàng ở Trung Quốc cũng thường xuyên sử dụng các ứng dụng con này.

Siêu ứng dụng có một lợi thế cạnh tranh lớn, đó là cho phép người dùng thực hiện nhiều tác vụ trên cùng một giao diện. Người dùng không phải di chuyển từ ứng dụng này sang ứng dụng khác để giải quyết nhu cầu thường ngày. Người dùng cũng không phải đăng ký nhiều ứng dụng, không phải cung cấp thông tin thanh toán cho nhiều nơi, qua đó có một trải nghiệm mượt mà hơn. Giả sử bạn muốn cắt tóc, bạn chỉ cần mở siêu ứng dụng lên là đã có thể tìm thấy tiệm cắt tóc, đặt hẹn và thanh toán ngay lập tức. Tương tự, bạn có thể sử dụng siêu ứng dụng để tìm người sửa ống nước, giáo viên dạy yoga, tiệm may, v.v.

Các doanh nghiệp nhỏ muốn phát triển ứng dụng có thể chịu ít rủi ro (và giảm chi phí đầu tư) nếu tích hợp vào hệ sinh thái rộng lớn của siêu ứng dụng. Các công ty lớn cũng gặp ít rủi ro hơn khi ra mắt sản phẩm mới vì đã có trong tay một lượng người dùng đủ lớn, làm tiền đề thuận lợi cho sự phát triển thành siêu ứng dụng về sau.

Hiện thị trường siêu ứng dụng có những cái tên nổi bật nào?

Bên cạnh WeChat, Alipay và Paytm, còn rất nhiều siêu ứng dụng khác đã hình thành tên tuổi nhất định tại Đông Nam Á. Sau khi gia nhập thị trường bằng dịch vụ đặt xe, Gojek và Grab đã không ngừng phát triển để trở thành một nền tảng đa tiện ích như vệ sinh nhà cửa, giao nhận đồ ăn, mua bảo hiểm, v.v. Siêu ứng dụng Zalo tại Việt Nam còn cho phép người dùng nộp hồ sơ xin visa và các thủ tục hành chính khác. Line (Nhật Bản) và KakaoTalk (Hàn Quốc) cũng có thể được xem là các siêu ứng dụng dù hoạt động trên mô hình kết nối. Các siêu ứng dụng trên đều đã chinh phục được thị trường của mình: WeChatAlipay đã có trong tay hơn một tỉ người dùng, và Zalo đã cán mốc 100 triệu người dùng. Grab, Gojek, Paytm đã lần lượt kêu gọi thành công số vốn đầu tư là 9 tỷ, 4 tỷ và 3 tỷ USD sau khi chứng minh được tiềm năng của thị trường mục tiêu.

Siêu ứng dụng có phải là một hiện tượng ở châu Á?

Các “ông lớn” như Google, Facebook và Amazon ít được ưa chuộng tại châu Á, chưa kể hoàn toàn vắng bóng tại thị trường Trung Quốc. Điều này có nghĩa là, các siêu ứng dụng — dù là trước đây hay bây giờ — đều có nhiều lợi thế để trở thành “kẻ dẫn đầu” thị trường. Mặt khác, vì thị trường châu Á thường có xu hướng ưu tiên cho thiết bị di động (mobile-first), nên các siêu ứng dụng hầu như không cần phải cạnh tranh với các ứng dụng trên desktop. Tại Cam-pu-chia và Việt Nam, do cơ sở hạ tầng của ngành ngân hàng còn nhiều thiếu hụt, nên nhiều người tiêu dùng đã chuyển thẳng từ hình thức thanh toán tiền mặt sang thanh toán online. Sự xuất hiện của các siêu ứng dụng tạo nên một cơn đại địa chấn với toàn bộ khu vực kinh tế phi chính thức của hai quốc gia này. Ngay cả cửa hàng tạp hóa nhỏ, gánh hàng rong, xe ôm cũng tham gia vào cuộc đua chuyển đổi số này.

Hiện các nhà đầu tư đang nhắm đến thị trường châu Phi. Họ dự định phát triển các ứng dụng đặt xe và thanh toán online trước, sau khi có một nền tảng và tệp người dùng nhất định thì sẽ bắt tay vào tạo nên các siêu ứng dụng mới. Opay/ORide và Quickteller tại Nigeria, SafeBoda và Tingg tại Kenya, Ayoba (một ứng dụng của công ty viễn thông MTN) tại Nam Phi là một trong nhiều ví dụ của làn sóng này.

Rappi — tiền thân là một ứng dụng giao hàng —\đang tiến rất gần đến mục tiêu trở thành một siêu ứng dụng tại Mỹ Latin.

Các nước phương Tây nhận định như thế nào về siêu ứng dụng?

Ở các nước phương Tây, các công ty lớn trong lĩnh vực công nghệ số đều đang đưa ra các chiến lược dựa trên khái niệm chung về siêu ứng dụng. Uber đã thể hiện rõ tham vọng trở thành một siêu ứng dụng bằng việc thâu tóm Careem — một công ty tại Trung Đông có cùng tham vọng. Airbnb cũng cho thấy mong muốn tham gia vào cuộc đua siêu ứng dụng này. Sự phát triển của các siêu ứng dụng tại phương Tây cho thấy một sự thay đổi thú vị về mặt tư tưởng: lần đầu tiên trong lịch sử nền kinh tế số, phương Tây lại theo bước phương Đông.

Amazon có phải là một siêu ứng dụng hay không?

Amazon vẫn đang theo đuổi chặng đường phát triển thành một siêu ứng dụng. Người đăng ký thuê bao Amazon Prime có thể mua hàng, xem phim, theo dõi chương trình TV, nghe nhạc, đọc sách trên cùng một ứng dụng. Tuy nhiên, Amazon vẫn ưu tiên phát triển sàn thương mại điện tử mà chưa mở rộng sang các mảng kinh doanh khác như đặt xe trực tuyến hoặc chuyển tiền.

Facebook và Instagram có phải là siêu ứng dụng hay không?

Mark Zuckerberg từng nhấn mạnh về mong muốn phát triển hệ sinh thái dịch vụ tư bao gồm Facebook, Instagram và WhatsApp. Facebook cũng đã hợp tác với Reliance Industries Limited của Ấn Độ để tích hợp cổng thanh toán của tập đoàn này vào nền tảng nhắn tin WhatsApp. Rõ ràng, với việc đổi tên thương hiệu thành Meta và ra mắt khái niệm metaverse, Zuckerberg đang muốn đưa Meta trở thành một siêu ứng dụng.

Siêu ứng dụng tài chính là gì?

Mục đích chính của siêu ứng dụng tài chính là kết hợp các dịch vụ và sản phẩm tài chính vào cùng một ứng dụng, đồng thời không mở rộng sang các mảng kinh doanh khác. Ví dụ, vào quý 1 năm 2021, PayPal đã thông báo kế hoạch đưa cả Venmo và PayPal về chung “một nhà” siêu ứng dụng. Các tổ chức tài chính khác cũng đang cung cấp nhiều dịch vụ – như chuyển tiền, làm thủ tục vay và ví điện tử – qua một ứng dụng duy nhất.

Điều gì làm nên thành công của một siêu ứng dụng?

Điểm làm cho siêu ứng dụng trở nên khác biệt so với các ứng dụng khác chính là tính thuận tiện. Các nhà phát triển cần lưu ý một số điểm như sau để người dùng có thể trải nghiệm ứng dụng một cách tiện lợi nhất.

  1. Mô hình “tất-cả-trong-một”: Để thành công, siêu ứng dụng phụ thuộc nhiều vào hệ sinh thái bên trong. Hãy đảm bảo tất cả sản phẩm và dịch vụ mà khách hàng mong muốn đều có mặt trên ứng dụng, từ đó chinh phục và giữ chân khách hàng.
  2. Dễ dàng tích hợp: Cho phép nhà phát triển bên thứ ba tích hợp sản phẩm/dịch vụ vào siêu ứng dụng dưới dạng ứng dụng con, vừa để giảm chi phí phát triển ứng dụng vừa để thu hút người dùng mới.
  3. Đảm bảo người dùng nhanh chóng làm quen với ứng dụng: Một siêu ứng dụng thành công là một siêu ứng dụng dễ sử dụng. Bạn cần đảm bảo mọi bước – từ đăng ký, nhập thông tin thanh toán và bắt đầu sử dụng dịch vụ – đều phải thật đơn giản cho người dùng.

Siêu ứng dụng có ý nghĩa như thế nào đối với Adjust?

Siêu ứng dụng có khả năng thay đổi bức tranh chung của ngành mobile marketing. Một mặt, siêu ứng dụng làm thu hẹp thị phần của các ứng dụng đơn năng. Điều này có thể khiến nhiều doanh nghiệp và ứng dụng đơn năng mất đi tệp người dùng hiện có. Mặt khác, siêu ứng dụng giúp các công ty nhỏ hơn gia nhập thị trường thông qua tích hợp thành ứng dụng con – các ứng dụng này vừa dễ phát triển vừa không cần nhiều chi phí đầu tư.

Các công ty game cũng đã bắt đầu phát hành phiên bản giới hạn của một số tựa game dưới dạng ứng dụng con trong siêu ứng dụng. Các ứng dụng con này được xem là một kênh mới trong chiến lược tăng trưởng người dùng (UA). Sau khi trải nghiệm thử ứng dụng con, người dùng có thể sẽ quyết định tải về phiên bản đầy đủ của game.

Siêu ứng dụng còn làm thay đổi hướng đi truyền thống của chiến lược UA. Đối với nhiều công ty, thao tác “cài đặt” không còn được xem là bước đầu tiên trong quá trình chuyển đổi người dùng nữa. Vì ứng dụng đã có sẵn trong siêu ứng dụng, nên người dùng có thể bỏ qua bước tải về. Người dùng cũng đã tạo hồ sơ trên siêu ứng dụng, nên bước đăng ký không còn cần thiết. Tỷ lệ rời bỏ ứng dụng (churn) cũng cần một định nghĩa mới, bởi lẽ người chơi không thể gỡ ứng dụng con của siêu ứng dụng.

Hơn nữa, nhà quảng cáo có thể biết được lượng không gian quảng cáo (inventory) mà siêu ứng dụng có thể cung cấp. Nhà quảng cáo có thể tạo hồ sơ (profile) trên WeChat và Alipay, và chỉ được bán sản phẩm mà mình quảng cáo trên siêu ứng dụng, không được bán qua một ứng dụng khác.

Cho dù bạn xem xét siêu ứng dụng từ góc độ nào — góc độ của một doanh nghiệp muốn tích hợp vào siêu ứng dụng, hay góc độ của một ứng dụng muốn trở thành siêu ứng dụng thì siêu ứng dụng là một địa hạt khó đánh bại. Nếu các nước phương Tây có ý định tham gia vào cuộc đua này, hoặc thậm chí đã bắt tay vào việc xây dựng một ứng dụng theo hướng nhiều tính năng và tối ưu hóa trải nghiệm của người dùng, thì có thể làm định hình lại toàn bộ thị trường di động.

Bạn muốn nhận bản mới nhất từ Adjust?